HARINGVANGST

 

Om een indruk te krijgen van hoe destijds op de Zuiderzeeharing werd gevist is fotomateriaal van na de aanleg van de Afsluitdijk in 1932 gebruikt bij het haringvissen op de Waddenzee. Drie keer is een fotograaf van het weekblad Fen Fryske Groun mee geweest met de vissers, om leuk fotomateriaal te verzamelen en daarbij een goede beeld te geven van de haringvisserij.

 

Nieuwe haringvisserij op de Waddenzee uit Fen Fryske Groun 29 maart 1935.

 

Toen de laatste toegang van de Noordzee naar het IJsselmeer door de grote afsluitdijk definitief afgesloten werd, was de vraag: wat zullen de scholen haringen doen, als ze 't hoofd stoten tegen deze versperring? Terugkeren? of de Waddenzee kiezen en zo onze visser nog een gelegenheid geven? Het blijkt in deze weken,dat het laatste het geval is en dat b.v. de vloot van Harlingen sterk is uitgebreid, gelukkig. Ook andere noordelijke kustplaatsen kunnen ervan profiteren, daar de haring thans ook de Lauwerszee bezoekt, zodat ook Oostmahorn en Zoutkamp een kans krijgen. Een groot bezwaar is echter, dat men hier nog niet op de nieuwe toestand is ingesteld en vooral, dat een stel netten voor een zogenaamde kom met de palen enz. erbij op ruim f. 1000,- komt, een bedrag dat voor het kleinbedrijf te hoog is. Toch is onze fotograaf de gast geweest van de vriendelijk schipper, de heer Toxopeus, zodat we een mooie serie foto's kunnen aanbieden van dit nieuwe bedrijf. Men onderscheidt bij de Waddenvisser kom- en kamerharing naar het vistuig, dat men gebruikt. Een komnet vangt alleen op de ebstroom, een kamernet op de eb- en vloedstroom beide. Bij een komnet wordt eerst met een zegen de zich in de kom bevindende vissen in de vangkuil gedreven. Zodra nu het visschip bij het net komt, trekt men eerst een zegen rondom in de kuil. De vis zwemt dan langs een schutnet de kom binnen. Daarna trekt men de zegen naar de vangkuil, waaruit de haring met een schepnet verwijderd wordt. Dan kan de sortering, verzending en het drogen (natte en droge bokking) geschieden. Voor het eerst is thans in Zoutkamp deze visvangst beoefend. We hopen op veel succes. (tekst uit Fen Fryske Groun)

 

Nieuwe haringvangst op de waddenzee met de ZK 43 (Zoutkamp) met schipper Toxopeus.

Haringvangst waddenzee, met een polsstok jaagt men de vis naar de vangkuil.

Haringvangst waddenzee, de zegen bereikt de vangkuil en wordt er op getrokken zodat geen vis meer kan ontsnappen.

Haringvangst waddenzee, de zegen is langs de gehele kom geweest, de kuil wordt opgelicht.

Haringvangst waddenzee, nog meer gespartel, de vangkuil wordt geheel opgesjord.

Haringvangst waddenzee, een visser geeft uitleg over kaken en zouten.

Haringvangst waddenzee, het zetten van het schutnet.

Haringvangst waddenzee, het zetten van het schutnet.

Haringvangst waddenzee, schipper Toxopeus was zo vriendelijk voor zijn gast de fotograaf van Fen Fryske Groun een paar lekkere haringen in de pan te bakken. Een zeer gewaardeerde attentie, voor alles wat onze gastheer ons op de vaart en bij het bedrijf toonde en leerde en liet genieten, brengen we hem onze hartelijke dank.

 

Haringvangst Waddenzee uit Fen Fryske Groun 16 april 1937.

De haringen gaan hun eigen gang en storen zich niet aan theorieën, verwachtingen en wensen van de mensen, die vele goede en slechte voorspellingen ten beste gaven, toen de Afsluitdijk der Zuiderzee ook voor de vissen veranderingen meebracht. Hoe zouden hun gangen in het vervolg lopen? Zouden ze een fiasko of een voordeel brengen voor onze vissers? Hoe het ook zal kunnen worden, een ding is zeker, ze zitten dit voorjaar vooral in de zeegaten tussen de eilanden en dicht ook. De aanvoer van zoet water uit het IJsselmeer, de zuidoostenwind, die het zoute water uit drijft en misschien nog andere, onnaspeurbare oorzaken, maakten dat de grote menigten nu veel noordelijker samen kwamen dan voorheen. Bij de grote trek zullen de vangsten allicht groter worden, de markt overladen .. de prijzen dalen. We zullen afwachten hoe de gedragingen van de haringen invloed zullen hebben op het werk van de vissers. Mogen ze er profijt van trekken. Onze fotograaf maakte alvast een reis mee op de Harlingen 5 van de Harlinger rederij Gebr.Lichtendal . Het ging de Zuiderzee op voor Harlingen. Onze hartelijke dank brengen we aan de gehele bemanning en speciaal aan de schipper, die naar alle vermogen meewerkte, om de het nemen van de foto's te maken. (tekst uit Fen Fryske Groun)

 

Haringvangst, nadat de kommen en de batterij fuiken gelicht zijn, wordt de vis uit de visbootjes op het schip gebracht. Dat overscheppen van vis uit de kleine visboot op bovenstaande foto.

Haringvangst, de fuiken worden vastgezet. Een eigenaardig gezicht is het, de bogen van de fuiken op het water te zien. Iedere visser heeft elk jaar weer zijn vaste plek, om de netten op te stellen, aangewezen door de visserij-inspectie. Onderlinge ruil heeft echter wel plaats. Er wordt gevist met een komnet, waarin één vanghok met inkert (ook in een fuik aanwezig) en één vangkamer, waain de vis met de zegen gejaagd wordt. Deze open kamer wordt dan gesloten door het onderste gedeelte omlaag te trekken.

Haringvangst, de kamer wordt ingehaald en verkleind totdat het laatste eind van de zak te voorschijn komt .

Haringvangst ,de haring wordt binnengehaald, dit alles klinkt heel eenvoudig maar eist hard werken.

Haringvangst, de bult in het laatste einde van de kamer wordt aan boord gehesen. Het vrachtje geeft niet mee. Men vist ook wel met fuiken, die in een lange batterij worden opgesteld. Doordat ze meer inlopen hebben dan een komnet, vangen ze scherper. Er staat echter tegenover, dat de kom- of kamerharingen gesorteerd meer opbrengen, daar ze een onbeschadigd uiterlijk behouden. Terwijl fuikharingen zich in de fuik de schubben afschuren en daardoor een minder mooie indruk maken.

Haringvangst, schipper Harlingen 5 aan het roer in zijn typische vanguitrusting met olieschort, laarzen en oliemouwen.

Haringvangst, de terugreis wordt benut om de haringen te tellen, in elk kistje komt een tal van ongeveer 220 stuks.

Haringvangst: overslag aan de kade van Harlingen.

Haringvangst, op de gemeentelijke visafslag te Harlingen (dat met Makkum en Wieringen thans tot de drie belangrijkste haringvisplaatsen behoort) zien we een levendigheid. In het drukke visseizoen wordt er elk uur een afslag gehouden.

 

Haringvangst op de Waddenzee uit Fen Fryske Groun van 25 maart 1938.

De nieuwe en gezonde lekkernij is weer aanwezig. Zij heeft wat langer op zich laten wachten. dan ongeduldigen verdragen, maar nu zijn de eerste tallen haringen ook in Harlingen binnengebracht. Het aantal is nog gering, maar ze zijn er, het kostelijke begin is gemaakt. Het welkom voor deze laatkomers voor de kust is er des te hartelijker om. Zo komt er weer leven en actie voor vissers, afslagers, vervoerders, verkopers en alle bedrijven, die er mee samen hangen. Hoe het goud van de zee naar boven gehaald wordt, laten we in onderstaande foto's zien. (tekst uit Fen Fryske Groun)

Haringvangst, het rondtrekken van de zware zegen door de kom, om de haring in de kamers te jagen, de zegen sluit de kamer af.

Haringvangst, de zak van de kamer komt binnen. Het aantal tallen is nog klein, maar de vangst wordt langzamerhand beter.

Haringvangst, het laatste bedrijf is de kamervangst. De haring is met een zegen de kamers ingedreven, waarna de kamer ingehaald wordt.

Haringvangst, de zware arbeid is weer volbracht, de vissers op weg naar huis van de visgronden op het wijde water. Zijn ze met de eerste resultaten tevreden?