PALINGVANGST

Uit Fen Fryske Groun 19 mei 1937 de onderstaande tekst:

Palingvisserij op het IJssselmeer.

"Het leven van de visser gaat helaas niet langs rozenpaden". Meer dan dertig jaren is het geleden, dat een oude visser uit Frieslands Zuidwesthoek deze woorden sprak. Een geheel leven, als jongen van negen jaar voer hij reeds mee uit, had hij op de zilte baren van de toenmalige Zuiderzee rondgezwalkt, bij mooi weer, des nachts zowel als des daags, doch ook bij storm en ontij. Als de losgebroken Zuidwester over de golven raasde en hij vechtend voor het vege lijf, moest proberen met zijn hulkje een goed heenkomen te zoeken. Het beroep van de kleine visser is nimmer een rijkmakend beroep geweest. Negentig procent van Frieslands Zuiderzeevissers heeft door alle tijden heen een kommervol bestaan beleid. Gelukkig stelden zij aan het leven geen hoge eisen, zodat er onder de vissersbevolking een geest van tevredenheid heerste. Och, er rolde wel eens een dubbeltje tussen de centen. Toen de haring nog geregeld de Oude kom ( De Zuiderzee) binnentrok, had men over slechte vangsten zelden te klagen. En als dan eens, door onvoorziene omstandigheden, een hoge besomming werd gemaakt, och, dan was men dankbaar voor het onverwachte geluk en veel leed werd vergeten. En er kon immers weer geruime tijd op worden geteerd? Toen kwam echter voor de vissers dat onzalige uur, waarin de laatste opening van de Aflsuitdijk werd dichtgemaakt. Een wonder der techniek en van Hollandse ondernemingsgeest was voltooid. Een eeuwen oude Friese Zuiderzee-haringvisserij echter was vernietigd. Jaren van teleurgestelde verwachtingen en in rook vervlogen hoop zijn het geweest na deze voltooiïng van de Afsluitdijk. De haring, waarvan men had verwacht, dat zij voortaan de Waddenzee tot haar paaiplaats zou kiezen, bleef in steeds groter aantal weg, zodat thans zonder overdrijving kan worden gezegd, dat het haringvisserij-bedrijf tot de historie behoort. Vele tientallen vissers moesten hun hand ophouden voor de steun, om voor honger gevrijwaard te blijven. Het water in het IJsselmeer begon ieder jaar meer te verzoeten. en met dit verzoeten kwam de zoetwatervis. Zou dan toch nog in de zoetwatervisserij een nieuwe toekomst voor de gedupeerde visser gloren? Zou de paling de plaats van de haring kunnen innemen? Velen probeerden in deze richting hun geluk en proberen het nog. Het bestaan, dat deze palingvisserij oplevert, is nog minder lucratief dan vroeger die op haring. Doch hoe sober ook, het is een bestaantje. En daarom wordt het gretig aangegrepen.

Onze fotograaf was zo gelukkig, de visser L. Poepjes te Makkum bereid te vinden, met hem uit te varen en hem in de gelegenheid te stellen, een foto-reportage van het palingvisserij-bedrijf te maken. De visserij wordt uitgeoefend met hoekwant. Aan één lijn zitten, met onderlinge afstanden van 2 vadems plm. 17 haken. Schipper Poepjes werpt telkens ongeveer 30 lijnen uit, zodat niet minder van 16 kilometer hoekwant te water gaat. Aan iedere haak is een spiering bevestigd, het z.g. aasvisje. Het eerste bedrijf van de palingvisserij is dus de spieringvangst. Eén voor één moeten de diertjes aan de haken worden gestoken, een zeer tijdrovend werk, waarna de geaasde lijnen worden opgeschoten en op elkaar gelegd met lagen zand er tussen, om het in de war raken te voorkomen. Dat voor één enkel bedrijf heel wat handen nodig zijn is te begrijpen. En juist dit is een van de oorzaken, dat het zo weinig lonend is. Het vissersleven is moeilijk en hard. Doch honderden onze Friese vissers zouden hun bestaan, hoe sober ook, voor geen ander willen ruilen. Zij zijn er in opgegroeid. Met de gevaren van de grote plas zijn zij volkomen vertrouwd geraakt. En, ondanks de slechte tijden, ondanks de wisselvallligheid, die dat bestaan kenmerkt, trekken zij telkens weer vol moed, hoop en zelfvertrouwen ter visvangst.

"Scheepje, lief scheepje, dans voort op de baren, Bol staan uw zeilen, uw wimpel waait uit, Dreigen daar buiten ook storm en gevaren, Moedig trekt ge altijd weer los op Uw buit".

 

Palingvisserij op het IJsselmeer uit Fen Fryske Groun 19 mei 1937:

Palingvangst Makkum: Ter spieringvangst. De spiering vormt het aas voor de palinghoekwantvisserij. Aan iedere haak wordt een visje gestoken, waarna de lijnen in zee gaan, ten einde de aal te verschalken. Het spieringsleepnet wordt uitgeworpen..

Palingvangst Makkum:het sleepnet met spartelde visjes wordt aan boord gehaald. De buit lijkt niet slecht. De beide mannen zetten zich tenminste tamelijk schrap.

Palingvangst Makkum: resultaat van een half uur tussen twee boten slepen met het spieringnet. Men ziet de zilverschubbige visjes krioelen in de platte bak.

Palingvangst Makkum: Zorgvuldig opgeschoten ligt het hoekwant in de bakken. In lagen, gescheiden door zand, om het in de war raken te vookomen, ligt het opgestapeld, gereed, om het straks geleidelijk te laten uitlopen. Good luck, mannen!

Palingvangst Makkum: Na de vangst een ogenblik van verpozing. Moeder zorgt voor een warme dronk en een boterham. Het bakje troost valt er heerlijk in. Nog even nabomen en dan.... aan de arbeid!

Palingvangst Makkum: door het kronkelen van de aal, ook wel door krabben, wordt het want beschadigd. Als de palingbuit is binnengehaald, worden de nodige reparaties verricht en verdwenen haken door andere vervangen. Want de volgende dag gaat het er opnieuw op los. Tempo, tempo! Dat geldt ook hier.

Palingvangst Makkum: een en al bedrijvigheid! Met volle ambitie en nauwgezetheid en in stevig tempo wordt visje na visje aangehaakt.

Palingvangst Makkum: schipper L.Poepjes onvermoeide Makkumer visser en stoere Fries, gehard tegen weer en wind.

 

Hindeloopen: palingvissers schonen hun fuiken. (Fryske Groun 2-7- 1937)

 

Lemmer: de palingvangst is overvloedig. (Fryske groun 27-6-1941)

 

Palingvangst uit Fen Fryske Groun 5 september 1941.

Stavoren: de paling wordt aan boord gesorteerd.

Stavoren: in een sorteerbakje wordt de paling gemeten.

Stavoren: de paling wordt naar de afslag gebracht.

 

Laaksum: de vissers Harmen en Hendrik Pot rond 1945.

Laaksum: de paling wordt in bakken uitgestort om op grootte gesorteerd te worden. (Fryske Groun 27-12-1947)

 

Stavoren: het hoekwant wordt zorvuldig in orde gebracht. ( Fryske Groun 26-6-1948)

Stavoren: visser met paling in de hand aan boord van zijn schip in de haven. (Fryske Groun 26-6-1948)

 

Lemmer: de Lemster palingvissers brengen hun hoekwant in orde. (Fryske groun 3-7-1948)

 

IJsselmeervissers uit Stavoren: netten drogen in het meizonnetje. (Fryske Groun 4-6-1949)

IJsselmeervissers: Palingvangst gaat in de beun. (Fryske groun 4-6-1949)

IJsselmeervissers: er wordt een knaap van een paling binnengehaald. (Fryske Groun 4-6-1949)